Kandydowanie do Parlamentu Europejskiego

Pamiętaj – zgodnie z zasadą pierwszeństwa, prawo wspólnotowe ma wartość nadrzędną nad prawem krajowym państw członkowskich Unii Europejskiej. Zasada pierwszeństwa dotyczy wszystkich aktów wspólnotowych, które mają moc wiążącą. Państwa członkowskie nie mogą więc stosować przepisu krajowego, który jest niezgodny z prawem wspólnotowym. Parlament Europejski jest jedną z dwóch instytucji (drugą jest Rada Unii Europejskiej złożona z ministrów poszczególnych państw) stanowiących prawo na terenie wszystkich 28 państw członkowskich Unii Europejskiej. To właśnie deputowani Parlamentu Europejskiego przez wiele lat przyczyniali się do sukcesu projektu integracji regionalnej w Europie. Wprowadzenie euro, Wspólna Polityka Rolna, Europa bez granic, zwiększenie mobilności studentów (Erasmus) to tylko kilka z wielu inicjatyw realizowanych przy zaangażowaniu deputowanych.
 
Pełniąc funkcję deputowanego Parlamentu Europejskiego, uzyskasz wpływ na losy blisko pół miliarda Europejczyków, decydując o wydatkowaniu nawet 133 miliardów euro z rocznego budżetu Unii Europejskiej. Powinieneś kandydować, jeśli chcesz się przyczynić do rozwoju gospodarki opartej na wiedzy czy ochrony środowiska lub umożliwić tysiącom ludzi swobodne podróżowanie i podejmowanie pracy na terytorium Unii Europejskiej. Jako deputowany Parlamentu Europejskiego nie tylko zadbasz o interesy wszystkich obywateli Unii Europejskiej, ale także będziesz miał okazję zadbać na najwyższym szczeblu podejmowania decyzji o potrzeby reprezentowanej przez ciebie społeczności lokalnej.
 
W wyborach możesz kandydować, jeśli jesteś obywatelem Unii Europejskiej, czyli obywatelem jednego z państw członkowskich, i masz miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego, w którym chciałbyś wystartować w wyborach.
 
Dodatkowo musisz spełnić warunki nałożone przez ustawodawstwo krajowe państwa członkowskiego, w którym przebywasz.

Jak to zrobić?

W traktatach założycielskich Unii Europejskiej przewidziano początkowo mianowanie deputowanych Parlamentu Europejskiego przez parlamenty narodowe, w 1979 roku wprowadzono jednak możliwość przeprowadzania powszechnych wyborów bezpośrednich. Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego bierne i czynne prawo wyborcze stało się prawem podstawowym (art. 39 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej). Prawo do kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w każdym państwie członkowskim niebędącym krajem zamieszkania wynika również z zastosowania zasady niedyskryminacji obywateli niebędących obywatelami danego kraju w stosunku do jego obywateli, a także jest naturalną konsekwencją prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu.  

Jeśli postanowiłeś kandydować w Polsce, pamiętaj o kilku podstawowych zasadach.
• Kandydując w Polsce, nie będziesz mógł kandydować w żadnym innym państwie członkowskim. W praktyce oznacza to, że jeśli masz zamiar kandydować w wyborach do Parlamentu Europejskiego, będziesz musiał złożyć oświadczenie, że nie jesteś objęty zakazem kandydowania i że nie kandydujesz dodatkowo w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.
• Jako obywatel Unii Europejskiej możesz kandydować w Polsce na takich samych warunkach, jak pozostali obywatele kraju.
• Pamiętaj jednak, że masz prawo kandydowania w wyborach, jeśli najpóźniej w dniu głosowania kończysz dwadzieścia jeden lat i od co najmniej pięciu lat stale zamieszkujesz w Polsce lub na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
• Zwróć uwagę, że w Polsce nie ma prawa wybieralności osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz obywatel pozbawiony prawa wybieralności w państwie członkowskim Unii Europejskiej, którego jest obywatelem.
• Pamiętaj o zasadzie niepołączalności poselskiego mandatu z innymi funkcjami (incompatibilitas). Mandat deputowanego Parlamentu Europejskiego nie może być łączone między innymi ze stanowiskiem osoby wchodzącej w skład rządu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, członka Komisji Europejskiej, sędziego, rzecznika generalnego lub sekretarza Trybunału Sprawiedliwości.
• Żeby zostać deputowanym, musisz nie tylko zebrać wystarczającą liczbę głosów, ale także partia, którą reprezentujesz, musi przekroczyć pięcioprocentowy próg wyborczy. 


 

Mam do tego prawo

• Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, art. 190 (link)
• Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 roku – Kodeks wyborczy (link)
• prawo do kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego ma ograniczenia wynikające z dyrektywy Unii Europejskiej z dnia 19 grudnia 1994 roku ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii Europejskiej mających miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami. Specjalne zasady będą obowiązywały w państwach członkowskich Unii Europejskiej, w których cudzoziemcy stanowią ponad 20% wyborców, mogą one bowiem wymagać od obywateli innych państw członkowskich dodatkowego okresu zamieszkania, zanim będą mogli oni kandydować w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Obecnie jedynym takim krajem jest Luksemburg.