Skarga do europejskiego ombudsmana

Żyjemy w zjednoczonej Europie, co oznacza między innymi, że wieloma naszymi sprawami zajmują się instytucje Unii Europejskiej. I nie chodzi tutaj tylko o instytucje bardziej znane, jak Komisja Europejska czy Parlament Europejski, ale także o wiele agend wyspecjalizowanych w konkretnych sprawach, zajmujących się jednak głównie zagadnieniami dotyczącymi funkcjonowania wspólnego runku, w tym wymianą handlowo-gospodarczą w różnych dziedzinach (ze strukturą organizacyjną Unii Europejskiej możesz się zapoznać na tej stronie). Od pewnego czasu zakres zainteresowania tych instytucji coraz częściej obejmuje również prawa poszczególnych jednostek, szczególnie związane z niezakłóconym korzystaniem z wolności ustanowionych w Unii Europejskiej, jak swoboda przemieszczania się na obszarze Wspólnoty czy prowadzenia tam działalności gospodarczej. Jeśli więc w ramach podejmowanej przez ciebie aktywności produkcyjnej, usługowej lub handlowej napotykasz jakieś ograniczenia, szczególnie ze strony administracji unijnej, może się okazać, że pomocy powinieneś poszukać także na poziomie instytucji europejskich. Podobnie będzie w sytuacji, gdy odczujesz, że korzystanie z twoich praw i swobód gwarantowanych w Unii Europejskiej (na przykład udział w wyborach) jest ograniczone.
Podstawowym podmiotem służącym wspieraniu obywateli Unii Europejskiej w egzekwowaniu od struktur unijnych przestrzegania ich praw jest Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich (tak zwany ombudsman), powołany do działania na rzecz otwierania się instytucji unijnych na interesy poszczególnych obywateli i do pomagania im w sytuacjach, kiedy ich aktywność zostanie skrępowana przez europejską administrację (film dobrze obrazujący cel działalności Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich). Zadaniem ombudsmana jest również pomaganie obywatelom, którzy znaleźli się w konflikcie z administracją wspólnotową – ma chronić ich prawa oraz wykrywać i zwalczać przejawy złego zarządzania w działalności administracji unijnej.
 
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich z reguły prowadzi postępowanie na podstawie skarg, może również podjąć działanie z własnej inicjatywy. Co ważniejsze, zwrócenie się do niego po pomoc jest całkiem proste!
 
Kto może złożyć skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich?
 
Każdy obywatel Unii Europejskiej lub każda osoba fizyczna i prawna mająca miejsce zamieszkania lub statutową siedzibę w państwie członkowskim może złożyć skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.
 
W jakiej sprawie można się zwrócić do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich?
 
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich bada skargi złożone na niewłaściwe administrowanie w instytucjach i organach Unii Europejskiej, między innymi w Radzie Unii Europejskiej, Parlamencie Europejskim, Europejskiej Agencji do spraw Leków czy Europejskim Funduszu do spraw Poprawy Warunków Życia i Pracy (to tylko kilka przykładów struktur unijnych, których funkcjonowanie może weryfikować ombudsman). Jurysdykcja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich nie obejmuje jedynie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Sądu Pierwszej Instancji i Sądu do spraw Służby Publicznej, wykonujących swoje funkcje sądowe.
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich bada sprawy związane z niewłaściwym (złym) administrowaniem. Chodzi o sytuacje, w których instytucja nie działa zgodnie z prawem, nie respektuje zasad dobrej administracji lub działa z naruszeniem praw człowieka.
 
Warto pamiętać, że organy administracji działają tylko w granicach obowiązującego prawa, mogą więc robić tylko to, co jest im wyraźnie dozwolone w odpowiednich aktach prawnych.
 
Przykłady niewłaściwego (złego) administrowania:
 
• nieprawidłowości administracyjne (niedotrzymanie procedur),
• niesprawiedliwość,
• dyskryminacja (z różnych powodów, między innymi ze względu na pochodzenie etniczne, płeć, wiek, orientację seksualną, niepełnosprawność),
• nadużycie władzy (przekroczenie uprawnień bez odpowiedniej podstawy prawnej),
• brak udzielenia odpowiedzi,
• brak lub odmowa udzielenia informacji,
• nieuzasadniona zwłoka w podjęciu działania.
 
Jak złożyć skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich?
 
Każda osoba niezadowolona z działania instytucji, organu, urzędu lub agencji Unii Europejskiej powinna najpierw zwrócić się do danego podmiotu o wyjaśnienie sytuacji i podjęcie działań zaradczych. Jeśli to nie poskutkuje, można złożyć skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Wystarczy skontaktować się za pośrednictwem zwykłej poczty, faksu lub poczty elektronicznej. Formularz skargi we wszystkich językach urzędowych Unii Europejskiej znajduje się na stronie internetowej http://www.ombudsman.europa.eu.
 
Kontakt:
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
1 Avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
FR 67001 Strasbourg Cedex
tel. +33 (0)3 88 17 23 13
faks +33 (0)3 88 17 90 62
 
O czym trzeba pamiętać?
 
Skargę należy wnieść w ciągu dwóch lat od momentu, gdy podmiot skarżący (osoba lub firma) dowie się o wystąpieniu danego problemu. Skarga nie może być anonimowa (trzeba się pod nią podpisać) i powinna zawierać jednoznaczne wskazanie, której instytucji lub którego organu ona dotyczy oraz na czym polega problem.
 
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich NIE ma uprawnień do zajmowania się sprawami dotyczącymi administracji krajowej, regionalnej lub lokalnej. Składana do niego skarga musi także dotyczyć niewłaściwego lub złego administrowania (o czym była już mowa).
Jeśli obawiasz się reakcji ze strony skarżonej przez siebie instytucji, możesz zażądać zachowania poufności swojej skargi.
 
Jak może zainterweniować Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich?
 
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich może najpierw poinformować zaskarżoną instytucję o wniesionej skardze, sugerując rozwiązanie problemu. Jeśli sprawa nie będzie zadowalająco rozwiązana w trakcie postępowania, ombudsman będzie próbował doprowadzić do polubownego rozstrzygnięcia sporu i naprawienia szkody wyrządzonej w wyniku nieprawidłowego administrowania (uzyskanie zadowolenia strony wnoszącej skargę). W sytuacji, gdy polubowne rozwiązanie okaże się niemożliwe, ombudsman może zarekomendować sposób rozwiązania danego problemu. Jeśli instytucja nie zaakceptuje jego zaleceń, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich może sporządzić specjalny raport poświęcony danej sprawie i skierować go do Parlamentu Europejskiego, który jest władny na przykład podjąć inicjatywę służącą odpowiedniej zmianie unijnego prawa. Twojej sprawie zapewne już to nie pomoże, ale może ułatwić działalność innym obywatelom Unii Europejskiej w przyszłości.
 
Jeśli się okaże, że Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich nie może podjąć postępowania w danej sprawie – ponieważ dotyczy ona na przykład administracji krajowej, regionalnej lub lokalnej albo nie dotyczy niewłaściwego administrowania – nie jest to jednoznaczne z pozostawieniem cię z nierozwiązanym problem. Ombudsman może bowiem z własnej inicjatywy przesłać skargę do członka Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich, która skupia przedstawicieli analogicznych organów działających na poziomie państw członkowskich Unii Europejskiej, krajów kandydujących, Norwegii i Islandii oraz komisję petycji w Unii Europejskiej (szerzej na ten temat możesz przeczytać w sekcji dotyczącej składania petycji do Parlamentu Europejskiego). Zdarza się także, że ombudsman od razu doradza podmiotowi skarżącemu zwrócenie się do konkretnego członka Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich, mającego kompetencje do zajęcia się daną sprawą.
 
Zwrócenie się o pomoc do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich to prawo każdego obywatela Unii Europejskiej.
 
W praktyce

Mam do tego prawo:

• Traktat o Unii Europejskiej, art. 24 („Każdy obywatel Unii [Europejskiej] może zwracać się do [Europejskiego] Rzecznika Praw Obywatelskich, ustanowionego zgodnie z postanowieniami artykułu 228)