Petycje do Parlamentu Europejskiego

Dlaczego warto zainicjować petycję?
 
Petycja to narzędzie znane od starożytności, umożliwiające obywatelom komunikowanie się z członkami władzy mającymi reprezentować ich interesy. Jeśli dostrzegasz jakiś problem lub jakieś zagadnienie, które wymagają podjęcia działania ze strony określonej instytucji publicznej, możesz się do niej zwrócić z oficjalną prośbą (szczegóły tego postępowania są regulowane przepisami prawa krajowego). Od czasu zmian wprowadzonych do prawa unijnego w 1993 roku traktatem z Maastricht wykorzystanie petycji jest także możliwe na poziomie europejskim i dotyczy zwracania się do Parlamentu Europejskiego z petycją związaną z obszarem działania Unii Europejskiej.
 
Kto może to zrobić?
 
Zgodnie z zapisami traktatów unijnych, do składania petycji są uprawnieni wszyscy obywatele Unii Europejskiej oraz przedstawiciele osób fizycznych lub prawnych mających miejsce zamieszkania lub statutową siedzibę w jednym z państw członkowskich.
 
Jak to zrobić?
 
Petycję można złożyć indywidualnie lub wspólnie z innymi osobami czy podmiotami. Nie każdy taki wniosek będzie jednak uznany za dopuszczalny i przyjęty do dalszego rozpatrywania przez Parlament Europejski. Aby tak się stało, wniosek musi dotyczyć spraw objętych zakresem działalności Unii Europejskiej (podobnie jak w wypadku Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej, będącej specjalną formą petycji) i bezpośrednio osób go składających, co podlega jednak interpretacji o wyjątkowo szerokim zakresie.
Petycja może zawierać wniosek, skargę lub komentarz dotyczące stosowania prawa wspólnotowego lub wezwanie Parlamentu Europejskiego do przyjęcia stanowiska w określonej sprawie. Wnioski takie umożliwiają Parlamentowi Europejskiemu zwrócenie uwagi na wszystkie przejawy naruszenia praw obywateli Unii Europejskiej przez państwo członkowskie, władze lokalne lub instytucję unijną.
 
Co się dzieje ze złożoną petycją?
 
Petycjami złożonymi w jeden z opisanych wyżej sposobów zajmuje się następnie Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego. Interesującym rozwiązaniem, ułatwiającym składanie petycji, a także ich ocenę pracownikom komisji, jest wykorzystanie do tego narzędzi teleinformatycznych. Służy temu specjalny portal poświęcony składaniu petycji, utworzony przez Parlament Europejski. Pozwala on także dowiedzieć się więcej o petycjach złożonych już wcześniej przez inne podmioty.
 
Wnioski zgłoszone do Parlamentu Europejskiego podlegają w pierwszym rzędzie ocenie formalnej (muszą zawierać nazwisko, obywatelstwo i miejsce zamieszkania każdej osoby składającej petycję, a także być sporządzone w jednym z języków urzędowych Unii Europejskiej). Tylko petycje spełniające te warunki przekazuje się do Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego, która najpierw decyduje o merytorycznej dopuszczalności wniosku (ustalenie, czy przedmiot petycji należy do kompetencji działalności Unii Europejskiej), następnie zaś uruchamia kolejne procedury (komisja obraduje tylko w ramach kilkunastu posiedzeń w ciągu roku).
 
Uprawnienia Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego są dość szerokie. Po uznaniu zasadności zajęcia się wnioskowaną kwestią komisja może skierować prośbę o rozpatrzenie sprawy do innych komisji parlamentarnych, Komisji Europejskiej lub pozostałych instytucji unijnych. Do kompetencji Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego należy także żądanie wyjaśnień od państwa członkowskiego, którego dotyczy petycja. Jeśli komisja uzna te wyjaśnienia za niewystarczające, może przeprowadzić wizytę śledczą w danym państwie lub regionie w celu ustalenia faktów, zobowiązując w rezultacie tych działań państwo członkowskie do zmiany prawa lub praktyki jego stosowania, w wypadku braku reakcji z jego strony – skierować sprawę przeciwko niemu do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, z groźbą nałożenia kary pieniężnej (więcej informacji o odpowiednich procedurach zawiera strona internetowa Parlamentu Europejskiego).
 
Szerzej o petycjach do Parlamentu Europejskiego w raporcie Instytutu Spraw Publicznych Petycja do Parlamentu Europejskiego jako narzędzie rozwiązywania konfliktów lokalnych i regionalnych.
 
Złożenie petycji do Parlamentu Europejskiego to prawo każdego obywatela Unii Europejskiej.
 
W praktyce

Mam do tego prawo:

• Traktat o Unii Europejskiej, art. 24 („Każdy obywatel Unii [Europejskiej] ma prawo petycji do Parlamentu Europejskiego, zgodnie z postanowieniami artykułu 227)
• Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, art. 227
• Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, art. 44
Regulamin Parlamentu Europejskiego, art. 201–203 (opis procedury rozpatrywania petycji)