Budżet partycypacyjny

W ostatnich latach coraz częściej mówi się o tym, że dla właściwego funkcjonowania społeczności lokalnej jest ważne, aby jej członkowie mieli poczucie wpływu na dotyczące ich decyzje podejmowane przez władze lokalne, są one bowiem powołane, żeby realizować interesy mieszkańców (to oni są tutaj najważniejsi i to do nich przede wszystkim należy władza w samorządzie). Mieszkańcami są także osiedleni na danym terenie obcokrajowcy.
Jednym z narzędzi uwzględniania różnych opinii mieszkańców są wspomniane już konsultacje społeczne. Do tej samej kategorii należą także coraz powszechniejsze na świecie budżety partycypacyjne (czasem określane również budżetami obywatelskimi). W ich ramach przyznaje się mieszkańcom prawo do zadecydowania, na jakie cele ma być przeznaczona część funduszy publicznych będących w dyspozycji samorządu w konkretnym okresie budżetowym (najczęściej jest to kwota nieprzekraczająca 1% budżetu jednostki samorządu terytorialnego na kolejny rok).
 
Na sposób realizacji budżetu partycypacyjnego wpływają zarówno ustawodawstwa poszczególnych państw, jak i lokalne regulacje prawne. Często samorząd we własnym zakresie określa zasady, na jakich będzie włączał w podejmowanie określonych decyzji mieszkańców administrowanego przez siebie terenu. Jest istotne, żeby w ramach tego procesu obywatele mieli możliwość samodzielnego zaproponowania określonych działań i celów, które należy sfinansować z lokalnego budżetu. Następnie należy również umożliwić im dokonanie wyboru – na przykład w głosowaniu, w którym prawo udziału otrzyma każdy mieszkaniec – najbardziej potrzebnych, ich zdaniem, projektów.
 
Jak włączyć się w powstanie budżetu partycypacyjnego?
 
W sytuacji cudzoziemca osiadłego w nowym dla niego kraju istotna może się okazać nie tylko możliwość zagłosowania na projekty zgłoszone przez innych, ale także szansa podjęcia wyzwania związanego ze zgłoszeniem własnego pomysłu. Powinieneś przy tej okazji pomyśleć o inicjatywie, która będzie zarówno zaspokajała twoje prywatne potrzeby, jak i odpowiadała na oczekiwania większej grupy twoich sąsiadów. W ten sposób łatwiej będzie ci przekonać do swojego pomysłu odpowiednio dużą grupę osób, które zagłosują później na twój projekt. Jeszcze lepiej będzie, jeśli uda ci się wspólnie z nimi opracować pomysł inicjatywy, którą następnie zgłosicie do budżetu partycypacyjnego. W ten sposób nie tylko rozwiążecie jakiś wspólny problem, pogarszający komfort waszego życia, ale także będziecie mieli okazję lepiej się poznać i nawiązać bliższe relacje, które zaowocują w przyszłości.
 

Mam do tego prawo:

• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku (link), art. 16 ust. 1 („Ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową”)
• Ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (link), art. 5a ust. 2 – przepis ten umożliwia przeprowadzanie na terenie gminy konsultacji z jej mieszkańcami, której specyficzną formą są właśnie budżety obywatelskie