Udział w referendach

W referendum – stanowiącym najbardziej powszechny przejaw demokracji bezpośredniej – mogą brać udział wszyscy obywatele uprawnieni do głosowania, czyli mający czynne prawo wyborcze. W czasie referendum obywatele całego państwa lub jego części wyrażają swoją opinię w kwestiach ważnych dla konkretnej wspólnoty – na poziomie gminy, kraju czy nawet całej Unii Europejskiej!
 
Za pośrednictwem referendum masz okazję wyrazić wotum zaufania wybranym przez ciebie przedstawicielom w organach władzy. To właśnie referenda prowadzone w poszczególnych państwach członkowskich określiły kierunek, w jakim rozwija się obecnie Unia Europejska. Referendum – narzędzie demokracji bezpośredniej – pozwała zwykłemu obywatelowi wpływać na kształt polityk realizowanych w jego społeczności lokalnej lub w całym kraju. To dzięki stanowisku obywateli między innymi Holandii, Francji i Irlandii projekt integracji europejski opiera się obecnie na zapisach traktatu lizbońskiego.
 
Referendum stanowi także bardzo dobrą okazję do zainicjowania debaty publicznej w kwestiach ważnych dla przyszłości danej wspólnoty. Pamiętaj, że od twojej decyzji zależy, czy przeprowadzone referendum będzie wiążące, czyli wpłynie ostatecznie na podejmowane decyzje. Wysoka frekwencja nie tylko gwarantuje skuteczność tego narzędzia demokracji bezpośredniej, ale także jest wyraźnym sygnałem dla decydentów o potrzebie rozpisywania referendum w istotnych dla obywateli sprawach również w przyszłości.
 
 
W praktyce

Mam do tego prawo:

• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (link)

• Ustawa z dnia 15 września 2000 roku o referendum lokalnym (link)

• Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o referendum ogólnokrajowym (link)

Specyfika krajowa

Referendum krajowe w Polsce ma charakter powszechny. Mogą w nim wziąć udział obywatele polscy, którzy najpóźniej w dniu głosowania kończą osiemnaście lat, nie są pozbawieni praw publicznych lub praw wyborczych i nie są ubezwłasnowolnieni. Uczestnictwo w referendum będzie się dla ciebie wiązało z obowiązkiem udzielenia na urzędowej karcie do głosowania odpowiedzi „tak” lub „nie” na postawione pytanie albo z wyborem między zaproponowanymi wariantami rozwiązań. Pamiętaj, że każdy głosujący bierze udział w referendum na zasadzie równości, co w praktyce oznacza, że nie możesz oddać więcej niż jednego głosu. Ponadto polskie ustawodawstwo gwarantuje ci indywidualne wyrażenie swojej woli (tak zwaną zasadę tajności).
 
Zwróć uwagę, że jako polski obywatel na mocy obowiązującego w Polsce ustawodawstwa będziesz miał okazję uczestniczyć w trzech rodzajach referendum ogólnokrajowego: referendum w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa, referendum w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej (na przykład członkostwo w Unii Europejskiej), referendum w sprawie przyjęcia ustawy zmieniającej Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Referendum ogólnokrajowe będzie wiążące tylko przy frekwencji powyżej 50%, w innym wypadku ma ono charakter wyłącznie opiniotwórczy.
Pamiętaj – polskie ustawodawstwo nie przewiduje możliwości przeprowadzenia referendum obligatoryjnego (obowiązkowego). Zgodnie z konstytucją, ogólnokrajowe referendum fakultatywne w Polsce może zarządzić sejm bezwzględną większością głosów w obecności przynajmniej połowy ustawowej liczby posłów lub prezydent za zgodą senatu (przy spełnieniu takich samych warunków jak w sejmie).
Jeśli masz obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej i mieszkasz w Polsce, będziesz miał okazję do uczestnictwa w referendum na szczeblu lokalnym, co oznacza, że możesz być poproszony o wyrażenie opinii w sprawie samoopodatkowania się mieszkańców twojej gminy czy wcześniejszego odwołania organu stanowiącego (rady gminy, rady powiatu lub sejmiku województwa) lub organu wykonawczego gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta). Warto zapamiętać, że referendum lokalne może się odbyć zarówno z inicjatywy organu stanowiącego, jak i na wniosek mieszkańców uprawnionych do głosowania (10% mieszkańców gminy lub powiatu i 5% mieszkańców województwa). Pamiętaj, że wymagana frekwencja wynosi 30%, z kolei w wypadku odwołania organu – trzy piąte liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu.
 
W praktyce