Petycje, skargi, wnioski

Petycje, skargi, wnioski – wpłyń na prace urzędu!
 
Kiedy mieszkasz i pracujesz w nowym dla ciebie kraju, możesz znaleźć się w sytuacji, w której dostrzeżesz coś niewłaściwego w funkcjonowaniu lokalnej lub rządowej administracji. Może to być związane z twoją prywatną sprawą lub z problemem znanych ci osób – albo jest jakaś luka w obowiązującym prawie lub w przyjętej w danym urzędzie procedurze, albo jego pracownicy nie dopełniają ciążących na nich obowiązków, co ogranicza osobom indywidualnym możliwość realizacji własnych interesów i korzystania z przysługujących im praw.
 
We wszystkich takich sytuacjach może przyjść ci z pomocą postępowanie administracyjne regulowane prawem kraju, w którym mieszkasz. Przewiduje ono trzy różne formy oficjalnego zwracania się w konkretnej sprawie do administracji publicznej – skargi, wnioski i petycje. Można je wnosić zarówno w imieniu własnym lub osób trzecich (muszą się na to zgodzić), jak i w interesie publicznym. Petycje powinny jednak dotyczyć bardziej ogólnej kwestii, wymagającej na przykład zmiany obowiązującego prawa czy przyjętych procedur wewnętrznych.
 
Wniosek może dotyczyć usprawnienia pracy albo poprawy jej organizacji w danym urzędzie, wzmocnienia praworządności, zapobiegania nadużyciom, ochrony własności i pełniejszego zaspokajania potrzeb obywateli. Skarga odwołuje się z kolei do zaniedbania albo nienależytego wykonywania zadań przez organy administracji publicznej lub ich pracowników, naruszenia praworządności lub interesów podmiotów skarżących. Może także dotyczyć nieznajdującego uzasadnienia przedłużania czasu załatwienia danej sprawy. Petycja to skierowana do władz propozycja podjęcia określonej decyzji lub zmiany obowiązującego prawa. Może ją składać każdy i w dowolnej sprawie, dotyczącej interesu publicznego (wszystkich obywateli), podmiotu wnoszącego lub innej osoby (na przykład sąsiada lub znajomego, ale za jego pisemną zgodą). Nie jest wymagane stosowanie jakiejkolwiek formalnej konstrukcji petycji. Pozwala ona za to obywatelom bezpośrednio wpływać na sprawowanie władzy.
 
Jak to zrobić?
 
Wniosek składa się do organu właściwego ze względu na przedmiot zgłoszenia (czyli zajmującego się danym zakresem tematycznym spraw) i powinien on być rozpatrzony jak najszybciej – w przepisach dotyczących postępowania w poszczególnych państwach przeważnie jest wskazane, jak długo może to trwać, licząc od momentu złożenia wniosku. Jeśli będziesz niezadowolony ze sposobu załatwienia wniosku, zawsze możesz wnieść później skargę.
 
Skargę składa się zawsze do organu nadrzędnego wobec jednostki administracji, której ona dotyczy. Na wójta, burmistrza lub prezydenta należy się więc skarżyć do rady gminy, na radę gminy – do wojewody, na wojewodę – do ministra odpowiedzialnego za funkcjonowanie administracji, z kolei na ministra (czy podległy mu resort) – do premiera. Organ, do którego powinno się złożyć skargę, zależy od struktury administracyjnej danego państwa. Informację o tym, jak i gdzie skarżyć się na jego działalność, powinieneś znaleźć na stronie internetowej danego urzędu. Organ otrzymujący skargę ma określony czas na jej rozpatrzenie.
 
Petycję można złożyć listownie albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Do składania petycji są uprawnieni obywatele (lub ich grupy), organizacje pozarządowe (w tym stowarzyszenia i fundacje) i przedsiębiorcy. Można je kierować do wszystkich organów władzy publicznej – od władzy centralnej po administrację lokalną. Uwaga! Petycję należy kierować do podmiotu, który ma kompetencje w danej sprawie. W poszczególnych państwach stosuje się jednak praktykę przesyłania petycji przez odbiorcę niemającego odpowiednich kompetencji do właściwego podmiotu (jak w Polsce) albo stosowania jednego adresu internetowego, pod którym należy składać wszystkie petycje na przykład do władz centralnych (jak w Wielkiej Brytanii – https://petition.parliament.uk). Poprawnie przygotowana do złożenia petycja powinna zawierać:

• oznaczenie podmiotu wnoszącego petycję,
• wskazanie miejsca zamieszkania albo siedziby podmiotu wnoszącego petycję i adresu do korespondencji,
• wskazanie odbiorcy petycji,
• określenie przedmiotu petycji,
• podpis osoby składającej petycję.

Więcej o składaniu petycji w Polsce przeczytasz na stronie internetowej http://www.petycje.edu.pl.
 

 
W praktyce

Mam do tego prawo...

• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, art. 63 („Każdy ma prawo składać petycje, wnioski i skargi w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej oraz do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej”)

• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego, art. 221–247 (link)

• Ustawa z dnia 11 lipca 2014 roku o petycjach (link)

• Artykuł 24 Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, art. 24 („Każdy obywatel Unii [Europejskiej] może zwracać się pisemnie do każdej instytucji lub organu określonego w niniejszym artykule lub w artykule 13 Traktatu o Unii Europejskiej w jednym z języków wskazanych w artykule 55 ustęp 1 tego Traktatu oraz otrzymywać odpowiedź w tym samym języku”)